Siêu máy tính Fugaku bị tấn công: Rò rỉ dữ liệu và nguy cơ từ khóa SSH
Viện nghiên cứu RIKEN đã tạm dừng hoạt động siêu máy tính Fugaku sau khi phát hiện kẻ tấn công xâm nhập mạng nội bộ, đe dọa dữ liệu của hàng nghìn người dùng.
- Sự cố an ninh: Siêu máy tính Fugaku của RIKEN bị xâm nhập thông qua bảng điều khiển công khai, dẫn đến việc cài đặt mã độc trên các máy chủ nội bộ.
- Phạm vi ảnh hưởng: Dữ liệu của 4.597 người dùng (Fugaku và RIKYU) bao gồm ID, email và các khóa truy cập SSH có nguy cơ bị lộ.
- Phản ứng tức thời: RIKEN đã ngắt kết nối hệ thống, thu hồi khóa quản trị và yêu cầu người dùng thay đổi toàn bộ thông tin xác thực.
- Bài học cảnh báo: Việc lưu trữ khóa SSH private trên các hệ thống dùng chung tiềm ẩn rủi ro leo thang đặc quyền nghiêm trọng.
Vào ngày 14 tháng 11 năm 2026, Viện nghiên cứu RIKEN của Nhật Bản đã chính thức đình chỉ mọi hoạt động của siêu máy tính Fugaku sau khi phát hiện một cuộc xâm nhập trái phép vào mạng lưới vận hành nội bộ. Kẻ tấn công đã lợi dụng một bảng điều khiển (dashboard) công khai hiển thị trạng thái hoạt động của hệ thống để làm bàn đạp tấn công, từ đó thâm nhập sâu vào hạ tầng mạng bên trong từ ngày 10 đến 13 tháng 11.
Phân tích chuỗi tấn công và tác động kỹ thuật
Theo các báo cáo từ các nhà nghiên cứu bảo mật, kẻ tấn công đã thực hiện hành vi can thiệp vào nhiều máy chủ nội bộ. Mặc dù phương thức xâm nhập ban đầu chưa được công bố chi tiết, nhưng các chỉ số mạng bất thường vào ngày 12 tháng 11 đã kích hoạt quy trình ứng cứu sự cố (Incident Response) của RIKEN. Hệ thống bị xâm nhập đã được cô lập hoàn toàn vào lúc 22:07 ngày 13 tháng 11.
Dưới đây là bảng tổng hợp các thực thể bị ảnh hưởng bởi sự cố này:
| Loại thực thể | Đối tượng | Mô tả tác động |
|---|---|---|
| Người dùng Fugaku | 4.222 tài khoản | Lộ thông tin định danh, email, ID và khóa SSH private. |
| Người dùng RIKYU | 375 tài khoản | Lộ thông tin định danh và email cá nhân. |
| Hạ tầng | Máy chủ nội bộ | Bị cài đặt mã độc và can thiệp trái phép vào cấu hình. |
Nguy cơ từ việc lộ khóa SSH Private
Một trong những rủi ro lớn nhất được các chuyên gia nhấn mạnh là việc lộ các khóa SSH private lưu trữ trong thư mục home của người dùng. Khóa SSH private là thành phần xác thực quan trọng; nếu bị đánh cắp, kẻ tấn công có thể sử dụng chúng để truy cập vào các dịch vụ bên ngoài mà người dùng tin tưởng, ngay cả khi Fugaku đã được đưa vào trạng thái ngoại tuyến.
Để giảm thiểu rủi ro này, người dùng cần thực hiện các bước khắc phục khẩn cấp:
- Thu hồi khóa cũ: Xóa bỏ các khóa public tương ứng trên mọi dịch vụ bên ngoài đã từng kết nối từ Fugaku.
- Tạo cặp khóa mới: Tạo mới cặp khóa SSH (public/private key pair) và cập nhật lên các hệ thống đích.
- Thay đổi thông tin xác thực: Revoke và thay thế tất cả các credential khác được lưu trữ trên hệ thống Fugaku thông qua các nhà cung cấp dịch vụ tương ứng.
Quy trình ứng cứu và chiến lược phòng thủ
RIKEN đã thực hiện các biện pháp cứng hóa (hardening) hệ thống ngay sau khi phát hiện sự cố. Các quản trị viên đã tiến hành thay thế toàn bộ khóa quản trị (administrative keys) và vô hiệu hóa các khóa đăng nhập công khai của người dùng. Viện nghiên cứu cũng khẳng định sẽ không có ngày khởi động lại cụ thể cho đến khi hoàn tất việc vá lỗi phần mềm, xây dựng lại các máy chủ bị xâm nhập và triển khai các biện pháp bảo mật dựa trên AI.
⚠️ Cảnh báo quan trọng: Người dùng cần đặc biệt cảnh giác với các email lừa đảo (phishing) giả mạo RIKEN hoặc Fugaku. Viện nghiên cứu khẳng định không bao giờ yêu cầu mật khẩu hoặc thông tin cá nhân qua email. Mọi hành vi yêu cầu cung cấp thông tin xác thực qua kênh này đều là dấu hiệu của tấn công lừa đảo.
Các chuyên gia an ninh mạng khuyến nghị các tổ chức nghiên cứu cần áp dụng mô hình Zero Trust, hạn chế tối đa việc lưu trữ các khóa xác thực nhạy cảm trên các hệ thống tính toán hiệu năng cao (HPC) và thường xuyên rà soát các bảng điều khiển công khai để tránh lộ lọt thông tin hạ tầng. Việc tích hợp các giải pháp giám sát mạng thời gian thực là yếu tố then chốt để phát hiện sớm các hành vi bất thường trong mạng nội bộ.
Mạng Lưới An Ninh Mạng & Cộng Đồng
Nhận cảnh báo 0-Day khẩn cấp, phân tích mã độc và tham gia thảo luận kỹ thuật cùng chuyên gia.
Ban biên tập nội dung và phân tích an ninh mạng tại ADSECVN.COM.